Architect Arjen Ketting: ‘Dit kan alleen in Rotterdam’

De geluiden van de stad Rotterdam hoor je nog maar van ver op het dak van het nieuwe kunstdepot van museum Boijmans Van Beuningen in het Museumpark. Wat je wel goed hoort, is het geruis van bomen. Het voelt voor mij namelijk hierboven alsof je in een bos loopt tot je bij een volgend uitzichtpunt komt‘, aldus Arjen Ketting van architectenbureau MVRDV.

‘In elk gebouw dat ik ontwerp zit een verhaal waar jezelf – ook als je een bezoeker bent – onderdeel van uitmaakt.’ Dat is de signatuur van Arjen Ketting. Als architect van MVRDV leidt hij het project van het bijna 40 meter hoge Depot dat 6 november de deuren opent, waarvan Winy Maas de architect is. Op het dak van het Depot vertelt Rotterdammer Ketting over de aanleiding van het bouwproject: ‘In musea staat meestal maar 6 tot 7 procent van de totale kunstcollectie tentoongesteld. De rest staat verborgen in kelders met gevaar voor wateroverlast. Maar museumdirecteur Sjarel Ex van Boijmans Van Beuningen wilde alle kunst van het museum voor het grote publiek toegankelijk maken, ook de opgeslagen kunst, maar liefst 151.000 kunstwerken. En hij had nog een wens: het nieuwe kunstdepot mocht geen anonieme bunker op een industrieterrein worden.’ Na het winnen van de uitgeschreven prijsvraag kreeg architectenbureau MVRDV in 2013 de opdracht voor het ontwerp van het Depot.

‘We geven Rotterdammers een verloren parkdeel terug’

Teruggeven van groen
Bouwvakkers en andere specialisten van BAM Bouw en Techniek leggen nu de laatste hand aan het immense spiegelende gebouw in het Museumpark dat naar boven toe wijd uitloopt als een kom. Door deze komvorm met boven meer ruimte dan beneden heeft het Depot een kleinere footprint. De diameter beneden is 40 meter, de diameter boven 60 meter. Hierdoor is zo min mogelijk van het Museumpark opgeofferd. ‘Een belangrijk ontwerpuitgangspunt was het teruggeven van het verloren parkdeel aan de Rotterdammers. Dit hebben we gedaan door een stuk park naar het dak van het Depot te ‘verplaatsen’. De Robinia’s, exotische bomen, konden niet meeverhuizen naar het dak. We hebben deze exoten met kluit en al verwijderd en verplaatst naar een bomendepot elders in Rotterdam. Daar zijn ze nu zelfs beter af, want ze waren in het Museumpark aan het verzuipen’, aldus Ketting.

Inheemse bomen
Berken, dennen en grassen vormen nu het ‘bos’ op het dak van het kunstdepot, niet in potten, maar met hun wortels in de grond. Hiervoor zijn de bomen jarenlang voorbereid. ‘Hoge bomen vangen letterlijk veel wind. Daarom heb ik gekozen voor meerstammige inheemse boomvarianten die stabieler zijn en daardoor in ons klimaat goed passen. Het kan hier immers flink waaien. De bomen zijn daarbij ondersneden. Hierdoor groeien ze meer horizontaal dan verticaal zodat ze beter bestand zijn tegen wind. In tegenstelling tot de Robinia’s zijn de geplante inheemse bomen en gewassen goed voor vogels en insecten. Ze hebben dus ecologische toegevoegde waarde. De dakbegroeiing heeft verder alle gezondheids- en klimaatvoordelen van een ‘gewoon’ groen dak. De begroeiing houdt de zomerhitte in toom, het filtert de lucht en houdt ook nog regenwater vast. Dit water gebruiken we weer om onder meer de toiletten in het Depot te spoelen’, vertelt Ketting die onthult dat hij behalve architect ook duurzaamheidsexpert is.

Na opening is de daktuin op gezette tijden vrij toegankelijk voor publiek

Weerspiegeling skyline Rotterdam
Spiegelwanden van glas sieren de buitenkant van het Depot, zo ook op het dak. Boven zie je de skyline van Rotterdam weerspiegelt én de daktuin, die hierdoor dubbel zo groot oogt. Daarnaast geven de transparante veiligheidsschermen rondom het dak zicht op de stad. ‘Vanuit vogelperspectief hebben we ervoor gezorgd dat de belijning en begroeiing van het dakpark matcht met die van het park beneden’, aldus Ketting. Na de opening op 6 november 2021 kunnen bezoekers zelf met de lift, vanaf 17.00 uur ook zonder toegangskaart, het dak van het depot op en genieten van het groen, het uitzicht en van het restaurant met het terras.

Typisch Rotterdams?
‘In een andere stad had dit niet gekund’, zegt Ketting. ‘We doen het in Rotterdam gewoon en kijken dan hoe om te gaan met de nieuwe situatie. Dit is ook met de Markthal zo gedaan. Door de Markthal is de Hoogstraat en daarmee de dynamiek van het winkeldistrict totaal veranderd. De Rotterdammers passen zich aan de nieuwe situatie aan en omarmen die. Wel was er in het begin wat weerstand tegen het Depot, maar deze is al snel omgeslagen naar trots. Reacties zijn louter positief nu. Mensen vinden het een heel mooi gebouw.’ Hijzelf is ook tevreden: ‘Als architect wil je een plek creëren die superfijn is om te zien en die logisch is, waarbij je denkt: Natuurlijk ziet het gebouw er zo uit, ook als je geen architect bent. En dat is gelukt, vind ik.’

Uitdagingen
Eén van de uitdagingen bij het project was het garanderen van de brandveiligheid van de kunst én het publiek. In geval van brand moeten immers – simpel gezegd – de deuren dicht om de kunst te beschermen maar tegelijkertijd moeten de deuren open zodat het aanwezige publiek kan vluchten. Deze en andere technische uitdagingen, zoals het dak een meter ophogen voor het realiseren van de daktuin – met alle consequenties voor liften, trap en gevel – zijn overwonnen door architect Arjen Ketting.

Make It Happenaar: 

Studie:

Werkt bij:

Mooi project: 

   

Dak:

 

Hobby’s: 

Grootste passie: 

Arjen Ketting (42 jaar)

Rotterdamse Academie van Bouwkunst en HBO Bouwkunde (Den Haag)

MVRDV sinds 2007

‘De bibliotheek van Spijkenisse, een piramide van boekenkasten omhuld door een glazen stolp waar je omheen kunt lopen naar de top en ondertussen kennis kunt vergaren. Door het transparante ontwerp heb je direct zicht op boeken.’

‘Ik heb geen speciaal dak, maar wel dakkappellen op mijn jaren 60 doorzonwoning.’

‘Ik reis graag en sleep mijn familie dan langs allerlei gebouwen die ik graag wil bekijken.’

Het ontwerpen van gebouwen die verwonderen en verblijden, maar die ook een positieve impact hebben op de omgeving en het milieu.’

Boijmans Van Beuningen

Museum Boijmans Van Beuningen is een veelzijdig en eigenzinnig museum. Al sinds 1849 gevestigd in het hart van Rotterdam, gesticht door Rotterdammers voor Rotterdammers. Boijmans staat net als de stad voor bijzondere ervaringen.

Meer van/over deze partner
Mijn selectie